โรงพยาบาลเวชชารักษ์ ลำปาง

           งานกายอุปกรณ์ โรงพยาบาลเวชชารักษ์ ลำปาง เริ่มเปิดให้บริการตั้งแต่ วันที่ 3 มกราคม 2561 โดยมุ่งเน้นการให้บริการด้านกายอุปกรณ์เทียม และกายอุปกรณ์เสริมที่จำเป็นแก่คนพิการและผู้ป่วย ให้มีการบริการที่มีคุณภาพ ได้มาตรฐาน ครอบคลุมและรวดเร็ว


หมายถึง อุปกรณ์ทางการแพทย์ต่างๆที่ใช้กับร่างกาย ในความหมายที่ใช้ในปัจจุบัน มักจะหมายถึงอุปกรณ์ที่ใช้กับร่างกายเพื่อช่วยเหลือการเคลื่อนไหว เช่น แขนเทียม ขาเทียม อุปกรณ์ประคองหรือดามหลัง อุปกรณ์ดามมือ เป็นต้น


หมายถึง การตรวจวัดขนาด ออกแบบ ประดิษฐ์ ผลิต ดัดแปลง แก้ไข ซ่อมแซม อุปกรณ์ต่างๆที่ใช้กับร่างกายให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย เพื่อช่วยเหลือการเคลื่อนไหว ซึ่งงานกายอุปกรณ์ต้องอาศัยทักษะฝีมือและความเชี่ยวชาญชำนาญเฉพาะบุคคลค่อนข้างสูง (ร่วมกับความรู้ความเข้าใจในเรื่องวัสดุศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ ศิลปะ และเรื่องวิทยาศาสตร์การแพทย์ด้านกายวิภาคประยุกต์ ด้านชีวกลศาสตร์และการเคลื่อนไหวประยุกต์พอสมควร)

เมื่อเห็นคนพิการทุพพลภาพ บ่อยครั้งเรามักมีคำอุทานถึงความ “สมประกอบ” ของร่างกายว่า “โชคดีเท่าไรแล้วที่เกิดมาครบ ๓๒” ซึ่งอวัยวะเหล่านี้เองทำให้กิจวัตรประจำวันตั้งแต่ตื่นจนเข้านอนเป็นไปอย่างราบรื่น ทว่าถ้าส่วนใดส่วนหนึ่งหายไป หรือเกิดบิดเบี้ยว คดงอ อ่อนแรง เรื่องง่ายๆ อย่างการแปรงฟันก็อาจกลายเป็นเรื่องเข็นครกขึ้นภูเขาในทันที เมื่อเกิดความเจ็บป่วยดังกล่าว แพทย์จะส่งต่อไปยัง “นักกายอุปกรณ์”


เป็นอาชีพที่ต้องทำงานใกล้ชิดกับแพทย์และพยาบาลด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟู นักกายภาพบำบัด นักกิจกรรมบำบัด นักจิตวิทยา โดยทำหน้าที่ฟื้นฟูสุขภาพผู้ป่วยที่มีปัญหาสูญเสียอวัยวะหรือมีอวัยวะภายนอกส่วนหนึ่งส่วนใดผิดปกติ โดยพวกทำหน้าที่สร้าง “กายอุปกรณ์เทียม” ทดแทนอวัยวะที่หายไป และสร้าง “กายอุปกรณ์เสริม” ช่วยให้อวัยวะผิดปกติกลับมาทำงานได้ใกล้เคียงปกติอีกครั้ง


หมายถึง กายอุปกรณ์ต่างๆ ที่ใช้ทดแทนอวัยวะหรือชิ้นส่วนของอวัยวะที่ขาดหายไป เช่น ขาเทียม แขนเทียม นิ้วมือเทียม เป็นต้น ในทางกายอุปกรณ์สำหรับแขนขา หมายถึง อุปกรณ์ใดๆก็ตามภายนอกร่างกาย ที่นำมาทดแทนส่วนของระยางค์ (แขน-ขา) ทั้งหมดหรือบางส่วนซึ่งไม่เคยมีอยู่เลยหรือขาดหายไป



สำหรับระยางค์ล่าง แบ่งได้เป็น

          - ขาเทียมสำหรับผู้ถูกตัดขาผ่านข้อสะโพก (Hip disarticulation (HD) prosthesis)

          - ขาเทียมสำหรับผู้ถูกตัดขาผ่านกระดูกต้นขา (Transfemoral (TF) prosthesis)

          - ขาเทียมสำหรับผู้ถูกตัดขาผ่านข้อเข่า (Knee disarticulation (KD) prosthesis)

          - ขาเทียมสำหรับผู้ถูกตัดขาผ่านกระดูกหน้าแข้ง (Transtibial (TT) prosthesis)

          - ขาเทียมสำหรับผู้ถูกตัดขาผ่านข้อเท้า (Ankle disarticulation (AD) prosthesis)

          - กายอุปกรณ์เทียมทดแทนบางส่วนของเท้า (Partial foot prosthesis)


สำหรับระยางค์ล่าง แบ่งได้เป็น

          - แขนเทียมสำหรับผู้ถูกตัดแขนผ่านกระดูกปลายแขน (Transradial (TR) prosthesis)

          - แขนเทียมสำหรับผู้ถูกตัดแขนผ่านข้อศอก (Elbow disarticulation (ED) prosthesis)

          - แขนเทียมสำหรับผู้ถูกตัดแขนผ่านกระดูกต้นแขน (Transhumeral (TH) prosthesis)


นอกจากนี้ สำหรับแขนเทียม ยังสามารถแบ่งตามคุณสมบัติได้แก่

          - ประเภทสวยงาม (Cosmetic type) ประเภทนี้ไม่สามารถเคลื่อนไหวมือเทียม/ข้อมือ/ข้อศอก/ข้อไหล่ได้

          - ประเภทใช้งานได้ (Functional type) สามารถเคลื่อนไหวส่วนต่างๆของแขนเทียมได้ตามความต้องการของผู้พิการ โดยยังสามารถแบ่งลงไปได้ตามประเภทของการควบคุมการเคลื่อนไหว คือ

          - ควบคุมโดยการใช้การเคลื่อนไหวของร่างกาย (Body controlled)

          - ควบคุมโดยใช้พลังงานภายนอก (External-power controlled) ซึ่งควบคุมการจ่ายไฟฟ้าด้วยปุ่มสวิตช์กด (Switch controlled) หรือ ตัวรับสัญญาณไฟฟ้าในกล้ามเนื้อ (Myoelectric)


คือ กายอุปกรณ์ต่างๆที่ใช้เพื่อเสริมการทำหน้าที่ของอวัยวะที่มีปัญหาในการทำงาน (เช่น อ่อนแรง, เจ็บปวด, เสื่อมสมรรถภาพ เป็นต้น) อาจเรียกชื่อสามัญว่า อุปกรณ์เสริม, อุปกรณ์ดาม หรือที่ประคอง (Splint หรือ Brace) ก็ได้ ในทางกายอุปกรณ์สำหรับแขนขา หมายถึง อุปกรณ์ใดๆก็ตามภายนอกร่างกาย ที่นำมาดัดแปลงลักษณะโครงสร้างหรือการทำหน้าที่ของระบบประสาท-กล้ามเนื้อ และระบบค้ำจุนร่างกาย (กระดูก-กล้ามเนื้อ) ของร่างกาย


หน้าที่ของกายอุปกรณ์เสริม มีดังนี้่

          - จำกัดการเคลื่อนไหวของอวัยวะ

          - ช่วยให้มีการเคลื่อนไหวของอวัยวะ

          - บรรเทาอาการเจ็บปวด

          - ช่วยส่งเสริมให้กระดูกที่หักติดเป็นปกติ

          - ป้องกันภาวะแทรกซ้อนต่างๆ เช่น ข้อเคลื่อนหลุด เอ็นฉีกขาด เป็นต้นิ



มักแบ่งประเภทใหญ่ๆตามอวัยวะที่ใช้เป็น 4 ประเภทได้แก่

          - กายอุปกรณ์เสริมสำหรับกระดูกสันหลัง (Spinal orthosis)

          - กายอุปกรณ์เสริมสำหรับระยางค์บน (Upper-extremity orthosis)

          - กายอุปกรณ์เสริมสำหรับระยางค์ล่าง (Lower-extremity orthosis)

          - กายอุปกรณ์เสริมสำหรับเท้า (Foot orthosis) และการดัดแปลงรองเท้า (Shoe modification)


     นอกเหนือจากการให้บริการกายอุปกรณ์เทียมและกายอุปกรณ์เสริมดังกล่าวแล้ว งานกายอุปกรณ์ โรงพยาบาลเวชชารักษ์ ลำปาง ได้ดำเนินโครงการออกหน่วยกายอุปกรณ์เชิงรุกเพื่อค้นหาและฟื้นฟูสภาพผู้พิการจากโรคเรื้อน ในเขตพื้นที่ 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ร่วมกับกลุ่มพัฒนาภาคีเครือข่าย สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 1 เชียงใหม่ และศูนย์โรคเรื้อนที่ 1 ลำปาง เพื่อลงพื้นที่ออกหน่วยเคลื่อนที่ให้บริการทางการแพทย์ การฟื้นฟูสมรรถภาพ รวมไปถึงการผลิตกายอุปกรณ์นำร่อง พัฒนาคุณภาพชีวิตผู้ได้รับผลกระทบจากโรคเรื้อน (มีความพิการบกพร่องทางร่างกายและทางการเคลื่อนไหว) ในพื้นที่ 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ซึ่งการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้พิการกลุ่มนี้จะช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้พิการจากโรคเรื้อนได้รับการดูแลอย่างครบวงจร โดยมีการลงพื้นที่ออกหน่วยทั้งหมด 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ได้แก่ เชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน น่าน เชียงราย แม่ฮ่องสอน พะเยา แพร่ และจะพัฒนาโครงการให้ขยายครอบคลุมทั้ง 17 จังหวัดภาคเหนือต่อไป


     งานกายอุปกรณ์ โรงพยาบาลเวชชารักษ์ ลำปาง ยังคงมุ่งมั่นที่จะพัฒนาทั้งด้านงานบริการและด้านพัฒนาบุคลากร สร้างสรรค์ผลงานวิชาการอย่างไม่หยุดยั้ง เพื่อก้าวสู่การเป็นผู้นำด้านวิชาการ และสร้างเครือข่ายด้านการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์ พัฒนาคุณภาพชีวิตผู้ประสบปัญหาความพิการในภาคเหนือ ให้ได้รับกายอุปกรณ์อย่างครบถ้วน


โรงพยาบาลเวชชารักษ์ ลำปาง
© 2562 โรงพยาบาลเวชชารักษ์ ลำปาง
386 ม.3 ต.ศาลา อ.เกาะคา จ.ลำปาง 52130